مروری بر نورپردازی در عکاسی

چگونه دست در دست نور به خیابان برویم

اسما سعدی

نورپردازی مهم ترین عامل در عکاسی است تا آن جا که واژه ی فوتوگرافی که از کلمات یونانی فوتو به علاوه گراف ساخته شده به معنی نورنگاری است. نور تمامی منظوری که عکاس از سوژه می خواهد القا کند را به مخاطب می رساند. سوژه بدون کمک نور نمی تواند معنای فقر، سالخوردگی، شادی،کودکی، آرامش، اضطراب را منتقل کند این ها حس هایی هستند که بر اساس تابش نور از جهت های متفاوت ایجاد می شوند. بنابراین لازم نیست عکاس در شرایط نوری بد مانند نور بسیار کم یا نور بسیار شدید خود را ملزم به عکاسی بداند. در واقع نور به سوژه هویت می بخشد و توجه بیننده را معطوف به منظور عکاس می کند. پس برای عکاس از مهم ترین مهم هاست که طبیعت و جنس و حالت نور را بشناسد. اگر به عکاسی و نورپردازی علاقه مندید این نوشتار یلووال مدیا را مطالعه کنید.

جنس نور در عکاسی

در عکاسی دو جنس نور داریم: نور طبیعی و نور مصنوعی.

نور طبیعی مانند نور خورشید، نور ماه، نور آتش، و یا حتی نور شمع. اما هر کدام از این نورها ویژگی خاص خودشان را دارند مثلا نور شمع مایه رنگ نارنجی را ایجاد می کند. نور خورشید در طول روز و در زمان های متفاوت رنگ ها و سایه های مختلفی ایجاد می کنند. مثلا نور صبح سایه های ملایم تری دارد اما نور ظهر سایه ها سخت تر و تیره تر هستند و به لحاظ رنگ، نور در ابتدای روز زردی کمرنگی دارد و به وسط روز که می رسد زردی آفتاب با ته مایه ی سبز آبی همراه می شود.

هر نوری که به وسیله ابزارهایی که ساخت دست انسان باشد شکل بگیرد نور مصنوعی خواهد بود و در نورپردازی عکاسی به تجهیزات نوری استودیویی ختم می شود. نورهای استودیویی انواع مختلفی دارند که هر کدام ویژگی های خاص خودشان را دارا هستند. مثلا یک لامپ بدون هیچ پوششی نوری کاملا متفاوت از یک سافت باکس ایجاد می کند. و همچنین به لحاظ رنگ هم متفاوت هستند یک لامپ ته مایه زردی یا سفیدی دارد اما در تجهیزات عکاسی این تلاش ایجاد شده که نورها به رنگ خورشید نزدیک تر باشد.

اخلاق نور در ساعت های مختلف شبانه روز

با کمی عکاسی کردن و ارتباط گرفتن با نور در طول روز به این نتیجه می رسیم که خلق نور در ساعت های مختلف تغییر می کند و این تغییر اصطلاح “نور سخت” و نور نرم” را بین عکاسان رایج ساخته است. و حتما می دانید که نور سخت سایه های تیره تری دارد و نور نرم سایه های ملایم تری ایجاد می کند. نور سخت ثمره ی ارتباط نزدیک و مستقیم سوژه با منبع نوری است و نور نرم در نتیجه ی از یک منبع نوری دور یا فیلتردار ساطع می شود. مثلا در یک روز ابری منبع نور خورشید با فیلتر ابر به ما کمک می کند که نورهای ملایم تری داشته باشیم.

یافتن صفات حسنه در خلق سخت نور

اغلب توصیه می شود در زمان هایی که خورشید نور سخت به شما می دهد عکاسی نکنید. این توصیه به طور کلی درست است اما در بعضی از پروژه های عکاسی نور سخت جایگاه خاصی دارد. به طور مثال اگر بخواهید بر شرایط اضطرابی یا غم بار یک صحنه تاکید کنید ظهر یک روز بدون ابر، بهترین زمان برای عکاسی است یا اگر می خواهید از یک ستاره سینما عکاسی کنید نور سخت گزینه مناسبی است.

در اکثر سوژه های عکاسی نور نرم استفاده می شود  بهترین نور نرم برای ساعت طلایی آفتاب است یعنی دقیقا یک ساعت پس از طلوع و یک ساعت پیش از غروب. نور ملایم جزئیات هر چیزی را نشان می دهد و این برای مخاطب جذاب خواهد بود چرا که باعث می شود طیف رنگی گسترده تری در اختیار عکاس قرار دهد.

در حرقت نور و رنگ

دمای رنگ اصطلاح دیگری است که میان تمامی عکاسان رایج است. چطور نورپردازی می تواند به عکس دما بدهد؟ دمای رنگ دمای یک جسم سیاه منتشرکننده نور است که دمای رنگ منبع نوری مورد نظر با توجه به آن سنجیده می شود. به طور ساده تر یعنی این که وقتی نورهای متفاوت به اجسام مختلف تابیده می شود، عکس رنگ مایه های متفاوتی به خود می گیرد.

از چهار جانب نور

در یک پروژه عکاسی اگر یک سوژه واحد از چند جهت متفاوت نور بگیرد هر عکسی که در جهت مختلف ثبت شده است تاثیر متفاوتی بر مخاطب خواهد داشت. مثلا در عکاسی از یک سوژه انسانی اگر نور از پایین تابیده شده باشد حس ترس به مخاطب القا می کند. یا به طور مثال سایه های بلند هنگام غروب که از پهلو به سوژه می تابد حس دراماتیکی به تصویر می بخشد، در حالی که نورپردازی از پشت سوژه حالتی سورئال به عکس می دهد. نور از جلو زیبایی سوژه خصوصا سوژه ی انسانی را چندان می کند

وقتی که نور در خدمتگزاری حاضر است

نور وقتی به سطح اجسام مختلف می خورد رفتار متفاوتی از خود نشان می دهد. بعضی از اجسام نور را جذب می کنند، بعضی آن ها را منعکس می کنند و بعضی دیگر نور را انتقال می دهند یعنی از آن عبور می کنند. اکثر جسم ها نور را جذب می کنند مثل حیوانات، دیوارهای آجری یا میوه هایی که پوستی کدر دارند. اجسامی که نور را منعکس می کنند اغلب در نگاه ما براق هستند مانند برفی که تازه روی زمین نشسته است. اگر روی سقف یا دیوار روبرو با چراغ قوه نور انداخته باشید در واقع از جسمی که براق نیست  نور را منعکس کرده اید.

این توصیه یلووال مدیا را گوش کنید اگر عکاسی را دوست دارید در تمام ساعت ها به خیابان بروید و بدون ترس عکاسی کنید. نور را بغل بگیرید و لحظه های زندگی را ثبت کنید که بی نور چه پای عکس ها چه پای زندگی لنگ است.