بررسی کتاب هایی که به تأثیر صدا و صدابرداری در سینما پرداخته اند

اگر صدا را از سینما بگیریم چه می شود؟

“نطفه ی سینما در تصویر بسته و در صدا زاده شد” این جمله از والتر مرچ را در پیش گفتار کتابی خواندم که به تأثیر صدا در سینما پرداخته بود و همین باعث شد به موضوعی فکر کنم که خیلی از اوقات نه تنها به آن پرداخته نشده، که گاهی به طور کل نادیده گرفته شده است.

خیلی ها بر این باورند که بار اصلی سینما روی دوش تصویر است و بود و نبود صدا خدشه ای به سینما وارد نمی کند.

در همین راستا به دنبال کتاب های بیشتری در مورد صدا و اهمیتش در سینما رفتم.

لیستی از این کتاب ها را پیدا کردم که در این مطلب از یلووال مدیا می آید و می توانید با مطالعه ی آن مجموعه ای را گوشه ی ذهنتان داشته باشید که برای بخش سینما یا صدابرداری کتابخانه تان مفید خواهد بود.

صدا-تصویر

کتاب صدا-تصویر را میشل شیون نوشته و محمدجواد مظفریان ترجمه کرده است. علت اینکه نام آن را در صدر لیست آوردم این است که جمله ای که چند سطر بالاتر از والتر مرچ نوشتم برگرفته از پیشگفتار همین کتاب است.

میشل شیون  آهنگساز، فیلمساز و نظریه پرداز فرانسوی در این کتاب تلاش کرده تا مقابل تفکری بایستد که یا صدا را نادیده می گیرند یا اگر برای صدا تاثیری در سینما قائل باشند آنقدر ناچیز است که حق مطلب ادا نشده است.

میشل شیون رابطه ی سمعی- بصری را به عنوان یک نوع قرارداد توصیف و در قالب فرمول بیان می کند. سپس شما می توانید با استفاده از همین قرارداد و فرمول به بررسی و تحلیل فیلم ها و سریال ها و برنامه های خودتان بپردازید.

از همین رو این کتاب را کتابی نظری -عملی می دانند که همزمان با ارائه ی تئوری، خواننده را وارد بررسی و تحلیل عملی نیز می کند.

کتاب را ققنوس چاپ کرده و به نظر می رسد مطالعه ی این 264 صفحه برای علاقه مندان به سینما و صدابرداری جذاب باشد.

صدا در سینما

میشل شیون که در کتابهای دیگری از جمله کتاب “صدا شنیدن گوش دادن “تبحر و تخصص خودش در مورد علم صدا را به اثبات رسانده این بار در این کتاب به نظریه ای در باب فیلم به مثابه ی فیلم صوتی پرداخته است.

در این کتاب که انتشارات هزاره ی سوم آن را چاپ و فتاح محمدی ترجمه کرده است یک ساختار خطی دنبال نمی شود و خبری از پرداختن به تاریخ فیلم ها یا  لیستی از گلچین فیلم ها نیست، بلکه نویسنده از فیلم هایی نوشته است که به نظر خودش خوب و قابل تأمل بوده است.

همزمان با مطالعه ی صدا در سینما شما می توانید به فیلم های برتری که در ذهن دارید رجوع کنید و آن فیلم را جای فیلمی بنشانید که انتخاب نویسنده بوده است.

نگاه و صدا

اگر از مخاطب عادی سینما بپرسید سینما چیست؟ احتمال اینکه بگوید همراهی تصویر و صدا خیلی زیاد است و اگر در ادامه بپرسید آیا جدایی این دو از هم امکان دارد؟ بی برو برگرد می گویند خیر.

چرا که در ذهن مخاطبی که سینما را فقط از روی صندلی سینما دنبال کرده است تفکیک این دو از هم به معنای سینما لطمه ای جدی می زند. اما پاسکال بونیتزر در این کتاب تلاش کرده ابتدا نگاهی مجزا به صدا و تصویر داشته باشد تا بتواند اهمیت هر یک را به صورت جداگانه بررسی کند.

شاید این راه خوبی باشد برای رسیدن هرچه زودتر به این مطلب که صدا در سینما مهم است و این اهمیت هیچ دست کمی از اهمیت تصویر ندارد.

در بخشی از این کتاب آمده است:  این صدایی که بار واقعیت و زبان واقعیت را به عهده گرفته، صدای کیست؟ از زبان کی و به جای کی حرف می زند؟ انتخاب فضای خارج از کادر باعث شده تا پرسشهایی از این دست بی جواب ناشنیده بماند. صاحب صدا شخص بی نامی است-از «بخش عمومی»، از تلویزیون یا به طور کلی از بخش اطلاع رسانی-قصدش هم لابد گسترش لایه هایی معنایی است، شاید هم قانونی ترحم انگیز و مهجور، یا نوعی دموکراسی که رنجهای خود را بازگو می کند، دردهای بشری… مجموعه این عوامل، بیش و کم، همان صدای ضعیف شخص بی نامی است که در بیرون کادر حرف می زند، و به طرز مبهمی موضوع مهمی را در پرده و به طور انتزاعی به زبان می آورد، و این در واقع نوعی تجانس با نظام اجتماعی است که می کوشد گفتمان نا متجانس و البته تند زندانیان را جذب و به عبارتی «خودی» کند.

کتاب نگاه و صدا را که جستارهایی در باب سینما است، انتشارات ناهید چاپ و قاسم روبین ترجمه کرده است.

ضبط و پخش صدا

گلین آلکین توانسته با زبانی ساده و تا جایی که امکان داشته به صورت غیر ریاضی،دانستن آنچه را که برای ضبط صدا لازم است در این کتاب بیاورد.

کتاب را انتشارات سروش چاپ و محمد مهدی چرخنده ترجمه کرده است.

بد نیست بدانید نویسنده ی این کتاب سالها مشغول کار در استودیوهای بی بی سی بوده ، همچنین سابقه ی تدریس و آموزش علم صدا و صدابرداری به کارمندان سطح بالای بی بی سی را داشته و به عنوان یک مشاور صوتی مستقل شناخته شده است.

در پایان اگر می خواهید از این نویسنده کتاب دیگری را مطالعه کنید یلووال مدیا به شما کتاب تکنیک های صوتی برای فیلم و تلویزیون را معرفی می کند.