سر کلاس با تقوایی، مهرجویی، کیارستمی، فرمان آرا، بیضایی ، حاتمی و فرهادی

چند وقت پیش از مشاورم جمله ای را شنیدم که قابل تامل بود. او در مورد کار کردن گفت: “تنها راه یاد گرفتنِ خوب کار کردن خودِ کار کردن است.” این برای من که همیشه علاقه دارم فیلم ساختن را روزی یاد بگیرم به این معناست که فقط با خود فیلم ساختن است که می توانم این کار را یاد بگیرم.

اما با تمام احترامی که به مشاورم دارم، در این زمینه به جمله ای از آقای نجف دریابندری بیشتر اعتماد دارم. او در مقدمه ی کتاب مستطاب آشپزی نوشته است:”اولین نکته ای که خواننده ی گرامی باید بداند این است که هیچ کس با خواندن کتاب آشپزی آشپز نمی شود اما نکته ی دوم این است که هیچ آشپزی و نیز هیچ کسی که خیال آشپز شدن در سر داشته باشد از کتاب آشپزی بی نیاز نیست”

فکر می کنم در جملات بالا بشود جای آشپزی هر شغل دیگری را جایگزین کرد و  به همان نتیجه رسید.

از جمع توصیه ی مشاور و جمله ی بینظیر آقای دریابندری به این نقطه رسیدم که برای یادگیری فیلم ساختن، هرچند باید شروع به ساختن فیلم کرد اما نمی شود چشممان را روی کتاب هایی که در این زمینه چاپ شده است ببندیم.

من تلاش کردم برای داشتن کتابهای خوبی در این زمینه لیستی از کارگردان های ایرانی تهیه کنم.

شما هم می توانید همراه یلووال مدیا این جستجو را دنبال کنید.

سینما و دایی جان ناپلئون

با فوت جناب ایرج پزشکزاد، باز کتاب دایی جان ناپلئون به پشت ویترین کتابفروشی ها و در رده ی عبارت های داغ اپلیکیشن های طاقچه و فیدیبو بازگشت.

اگر جزو کتاب نخوان های عالم هم باشید و هرگز سراغ مطالعه ی این رمان بی نظیر طنز نروید، مطمئنم حداقل یکی دو بار قسمت هایی از این سریال را در فضای مجازی دیده اید.

این سریال ماندگار که از روی متنی بی نقض ساخته شده است، به کارگردانی ناصر تقوایی است.

ناصر تقوایی کارگردان مشهوریست که جزو پیشگامان سینمای ایران به شمار می رود.

اگر می خواهید کارگردانی را از دید ناصر تقوایی ببینید و بخوانید، کتاب “سینمای ناصر تقوایی” که سعید عقیقی آن را نوشته است می تواند کمک کننده باشد.

سعید عقیقی در این کتاب تلاش کرده به همان جزئیاتی اشاره کند که خود او با نظمی خاص در کارش گنجانده است.

این کتاب را نشر گیلگمش به همراهی نشر چشمه چاپ کرده است.

سینما از دید خالق هامون

داریوش مهرجویی هم کارگردانیست که جزو پیشگامان سینمای ایران است.

او در کارهایی مثل “بانو” یا “هامون” یا ” درخت گلابی” به خالق شخصیت های ماندگار در سینمای ایران معروف است.

در کتاب “سینمای مهرجویی و یونگ” نویسنده، حمید باقری، تلاش کرده است با پرداختن به آثار مهرجویی آن ها را طبق آرا و نظرات یونگ تحلیل کند.

این کتاب را نشر کتاب هرمس چاپ کرده است.

سر کلاس سینمای عباس کیارستمی

“سینمای عباس کیارستمی” و “سر کلاس عباس کیارستمی” عنوان دو کتابی است که می توان با نگاه این کارگردان بیشتر آشنا شد.

“سینمای عباس کیارستمی” را روبرت صافاریان نوشته و نشر روزنه چاپ کرده است.

صافاریان در این کتاب به آثار پیش و پس از انقلاب کیارستمی پرداخته است. بعد آثار مهمش را که در جشنواره های خارجی مورد توجه قرار گرفته بررسی کرده و آخرین آثار او که در واپسین  سالهای عمرش ساخته شد همچون ده و شیرین هم در این کتاب از نظر نویسنده پنهان نمانده است.

و اما عنوان کتاب بعدی کافیست تا آدم از خیال نشستن سر کلاس عباس کیارستمی وسوسه شود و این کتاب را بی درنگ تهیه کند.

این کتاب چکیده ایست ار تمام کارگاه هایی که او در سراسر دنیا برگزار کرده است. کتابی که نه مصاحبه است، نه دستورالعمل برای فیلم‌سازی، نه پژوهشی در مورد سینمای ایران و نه فیلم‌شناسی عباس کیارستمی. این کتاب در حقیقت جهان‌بینی، دانش، نگاه ظریف و همان جهان و دیدگاه شاعرانه‌ی او را به خواننده نشان می‌دهد.

بهمن فرمان آرا هفتاد و پنج سال اول

کمتر کسی هست که بهمن فرمان آرا کارگردان و تهیه کننده ی مطرح سینمای ایران را با آن کلاه معروفش نشناسد. فرمان آرا کارگردان سه فیلم بوی کافور عطر یاس، خانه ای روی آب و یک بوس کوچولو است که به سه گانه ی مرگ معروف شدند و توانست با دو فیلم اول نظر خیلی از منتقدان را به خود جلب کند.

اگر می خواهید سینما را از نگاه او بیاموزید و همزمان چرخی بین فیلم هایش بزنید به کتاب هفتاد و پنج سال اول بهمن فرمان آرا،  که محسن آزرم نوشته است رجوع کنید.

نویسنده تلاش کرده است از دوران کودکی تا هفتاد و چند سالگی بهمن فرمان آرا را روایت کند و همزمان به مرور کامل فیلم هایش بپردازد.

بهرام بیضایی و سینما

بهرام بیضایی را می توان جزو معدود انسانهایی دانست که از کودکی تکلیفش با خودش مشخص بوده است، یعنی دقیقا جایی که مدام از مدرسه فرار می کرده و به جایش به تماشای فیلم های سینمایی می نشسته می دانسته از این دنیا چه می خواهد.

کتاب تحلیلی بر بازتاب اسطوره در سینمای بهرام بیضایی نوشته ی مریم افشار است. از آنجایی که توجه به اسطوره در بیشتر آثار بهرام بیضایی یکی از ویژگیهای اوست نویسنده در این کتاب تلاش کرده است تا به طور خاص به اساطیر و آیین های به کار رفته در پنج فیلم بیضایی بپردازد.

کتاب مجموعه آثار علی حاتمی

اگر جزو فیلم نبین ها هم باشید نمی توانید ادعا کنید فیلم مادر علی حاتمی را ندیده اید و تحت تاثیر آن قرار نگرفته اید.

علی حاتمی در عمر کوتاه خود فیلم های زیادی ساخت که در سینمای ایران ماندگار شد. اگر می خواهید بیشتر در مورد این آثار بدانید کتاب مجموعه آثار علی حاتمی نه تنها به تمام ساخته های او پرداخته، بلکه بخشی از فیلم نامه های او را که هرگز ساخته نشد چاپ کرده است.  کتاب را نشر مرکز چاپ کرده است و در بین کتابهایی که تا اینجا معرفی شد فقط همین کتاب توسط خود کارگردان نوشته شده است.

پس می توانید آن را بخوانید و مطمئن باشید بدون واسطه دارید کلام خود علی حاتمی را می خوانید.

فرهادی و پرسش و پاسخ

دیدن دو سه کار از اصغر فرهادی کافیست تا شما را به شکل واحدی از الگوی ساخت فیلم برساند. آن هم زمانی است که انگار با پایان فیلم های او جریانی در ذهن ما آغاز می شود.

شاید این همان چیزی است که فرهادی از ساختن فیلم دنبال می کند، یعنی ایجاد یک مسئله در ذهن بیننده.

از همین رو سینمای اصغر فرهادی فضای پاسخ نیست بلکه فضای پرسش است. او سوالهایش را در قالب فیلم با ما در میان می گذارد و اصراری ندارد که در پایان فیلم ما را به جوابی قطعی برساند.

کتاب فرهادی و سینمای پرسش در چهار فصل نوشته شده است.

در فصل اول با عنوان تکرر و توسعه ی عناصر به اشیا و وسایلی پرداخته است که در فیلم های فرهادی به شکلی هدفمند مورد استفاده قرار گرفته است.

فصل دوم با عنوان تراژدی ایرانی سعی کرده به ردپای قهرمان محق در آثار او بپردازد.

عنوان فصل سوم فرهادی و طبقه ی متوسط است و با بررسی فیلم چهارشنبه سوری به هویت و معنای طبقه ی متوسط از دید فرهادی پرداخته است.

فصل چهارم فرهادی، داستایفسکی و باختن نام دارد و همان طور که از نامش پیداست به ریشه یابی اندیشه ی داستایفسکی در آثار فرهادی پرداخته است.

این کتاب را اسدالله غلامعلی نوشته و انتشارات ورا چاپ کرده است و اگر طرفدار کتاب های دیجیتال هستید می توانید در طاقچه آن را بیابید.

و اما اگر دنبال این هستید که بدانید جرقه ی ساخت هر کدام از فیلم های فرهادی از کجا آمده است، این کتاب را تهیه کنید.

این کتاب نه تنها برای فیلم سازی، که برای نویسندگی هم می تواند بسیار مفید باشد. این که بدانیم یک کارگردان موفق ایده ی ساخت فیلم هایش را از کجا پیدا می کند خوب است. مثلا ایده ی فیلم چهارشنبه سوری زمانی به ذهن فرهادی خطور کرده که شب عید بوده و یک نظافتچی به منزل فرهادی آمده است. در این کتاب مصاحبه ی اسماعیل میهن دوست را با فرهادی می خوانید و ابتدای کتاب به نوجوانی فرهادی و فیلم های کوتاه او پرداخته، بعد ایده های فیلم های فرهادی بررسی شده و در انتهای کتاب فصلی با عنوان مشخصات فیلم ها و جوایز هست. کتاب را انتشارات چترنگ چاپ کرده است.