نگاهی به کتاب‌هایی که در مورد ژان لوک گدار نوشته شده است

در ستایش نابغه‌ی سینمای فرانسه

سوزان سانتاگ منتقد آمریکایی، گدار را قهرمانی می‌داند که نه تنها به تکرار کار بقیه رو نیاورد، بلکه هرگز خودش را نیز تکرار نکرد.

در ستایش ژان لوک گدار کارگردان و منتقد سینمای فرانسه همین بس که موج نوی سینما یا همان تولد دوباره‌ی سینمای فرانسه را به چند نفر نسبت می‌دهند و گدار مهم‌ترین آنهاست.

حالا که مدتی است گدار با مرگ خودخواسته دنیا را ترک کرده، غیر از فیلم‌هایش می‌توان او را بین کتاب‌هایی جستجو کرد که به مصاحبه با او پرداخته‌اند یا با جمع‌آوری مقالات مرتبط با او به شناخت هرچه بیشتر او کمک می‌کند.

در این مطلب یلووال مدیا مجموعه‌ای از این کتب را معرفی می‌کنیم تا بین کتابخانه‌ی شما، همیشه ردپایی از گدار و اندیشه‌هایش زنده و پویا باقی بماند.

سرنوشت(‌های) سینما

در این کتاب که نام دیگرش سه گفت‌و‌گو با ژان لوک گدار است، سه مصاحبه جمع‌آوری شده است؛ گویی گدار روبروی شما نشسته باشد و شما شاهد پاسخ‌های او باشید. در این کتاب که خانم مینو ابوذرجمهری آن را ترجمه و نشر کتاب پارسه چاپ کرده است گدار هم از شیوۀ شخصی خودش در فیلمسازی و هم از آینده و سرنوشت سینما سخن گفته است.

گفت‌و‌گو با گدار

این کتاب را دیویت استریت نوشته و دو مترجم آن را به فارسی برگردانده‌اند. کتابی را که نشر شورآفرین چاپ کرده، آرمان صالحی ترجمه کرده و  ترجمه‌ی کتابی که نشر کتابکده کسری چاپ کرده، بر عهده‌ی سوفیا مسافر بوده است.

در این کتاب دیویت استریت که خودش منتقد ، نویسنده و پژوهشگر سینما است در مورد گدار اینگونه گفته است:« ژان لوک گدار همواره دوست دارد آشوب و هیاهو به راه اندازد و خود را به همان اندازه منتقد می داند که هم او و هم دیگران، وی را فیلمساز تلقی می کنند و واقعیت امر این است که این دو حوزه در نظر گدار جدایی‌ناپذیرند و او در هر دو حوزه رسالت اصلی خود می داند که قواعد و فرمول‌های پذیرفته شده و معمول را تا جای ممکن درهم شکند.»

سینمای انقلابی ژان لوک گدار

پرویز جاهد منتقد و نویسنده‌ی ایرانی، در این کتاب مجموعه‌ای از مقالات کاربردی در زمینه شناخت سینمای گدار را جمع‌آوری کرده و نشر حکمت کلمه آن را چاپ کرده است.

پرویز جاهد معتقد است دغدغهٔ همیشگی گدار، نقد تاریخ و سیاست از طریق نقد سینما بوده که با سینما – مقاله‌هایش آن را دنبال کرده است. از این رو این کتاب را برای شناخت بهتر گدار مفید می‎داند.

گفت‌و‌گوی دوراس/ گدار

دوراس هرچند هم نویسنده و هم فیلمساز است اما به “بانوی داستان‌نویسی مدرن” شهرت دارد. با خواندن این کتاب شاهد گفت‌و‌گو میان سینما و نوشتن هستید. البته حرف‌ها محدود به این دو نیست. سیریل بگن نویسنده‌ی این کتاب برای اثبات این ادعا اینطور می‌گوید:

« هر دو در پی این هستند تا از طریق گسست در تداوم عبارات و نیز توالی تصاویر تداخل ایجاد کنند.بین اینجا و اکنون و جای دیگر،بین خویش و دیگری .گفت‌و‌گوهاشان،به رغم تباین،نوعی آینگی هم هست،مثل آثارشان که ترکیبی است بنیانی از متن/تصویر.از ناهمگنی هم می‌گویند،در قلمرو آثار،در عرصه‌ی زندگی،سیاست،تاریخ،و آدمیزاد؛به نکات تکنیکی هم اشاره می‌کنند.»

این کتاب را قاسم روبین ترجمه و نشر مرکز چاپ کرده است.

رازهای کارگردانی سینما

اگر می‌خواهید بدانید گدار به تدریس سینما علاقه داشته است یا نه، اگر دوست دارید نظر او را در مورد نقش‌ بازیگر و در کل قلق‌ها و ترفندهای شخصی‌اش در سینما بدانید این کتاب را که لوران تیرداد نوشته، شاهپور عظیمی ترجمه و انتشارات امیرکبیر چاپ کرده است، تهیه کنید.

ما به شما این نوید را می‌دهیم که با خرید این کتاب نه تنها پاسخ گدار به این سؤالات را می‌خوانید، که با نظر بهترین کارگردان‌های دنیا آشنا خواهید شد.

باستان شناسی سینما

یوسف اسحاق‌پور منتقد و جستارنویس ایرانی-فرانسوی در این کتاب گفت‌وگویی را منتشر کرده است که پیش‌تر در دو شماره از مجله‌ی فرانسوی ترافیک چاپ شده بود.

در این گفت‌وگو اسحاق‌پور، گدار را ترغیب می‌کند تا تفسیر مختصری از تاریخ‌(ها) ارائه دهد یعنی همان چیزی که می‌تواند به عنوان تعریف دقیق مدرنیسم به کار رود.

این کتاب را هم انتشارات حرفه نویسنده چاپ کرده است و هم نشر چشمه. مازیار اسلامی کتاب حرفه نویسنده و مریم عرفان کتاب نشر چشمه را ترجمه کرده‌اند.

از نفس افتاده

آخرین کتابی که در این مطلب معرفی می‌شود فیلمنامه‌ای از گدار است که نه تنها تاریخ سینمای فرانسه که سینمای جهان به آن مدیون است.

از نفس افتاده اولین فیلم بلند گدار بود که پیش از اکران، برخی منتقدان پیش‌بینی خوبی نسبت به آن نداشتند. اما چندی پس از اکران این فیلم توانست به یکی از شاهکارهای تاریخ سینمای جهان تبدیل شود.

این فیلمنامه را ونداد الوندی‌پور ترجمه و انتشارات نیلوفر چاپ کرده است.