طراحی صحنه از گذشته های دور تا امروز

ماهی ها دوباره می توانند عاشق شوند

اول بدانیم طراحی صحنه به چه چیزی می گویند

شبهای تابستان نود و پنج تئاتری در تالار وحدت اجرا می شد به نام «راپورت های شبانه دکتر مصدق». خاطرم هست آن زمان من که به شدت به طراحی و دکوراسیون علاقه مند بودم صحنه هایی را می پسندیدم که سبک طراحیشان مینیمال بود، در نهایت سادگی و خلوتی. اما تئاتر دکتر مصدق حسابش فرق داشت. صحنه گاهی حسابی شلوغ می شد ولی این مسئله چنان هنرمندانه و به جا اتفاق می افتاد که اصلاً برای فردی مثل من که طراحی مینیمال را ترجیح می داد ناخوشایند نبود. طراحی صحنه آن قدر قوی بود که لذت تماشای یک اثر زنده را می بردی ولی گاهی فراموش می کردی به تماشای تئاتر نشسته ای، این یعنی محدودیت هایی که ممکن است یک صحنه ی تئاتر داشته باشد تا حدود زیادی از بین می رفتند. و این ماجرا می تواند غیر از تئاتر هرجای دیگری رخ بدهد.

هرجایی که صحنه ای وجود داشته باشد طراحی صحنه نیز وجود دارد و اتفاقاً نقش کلیدی و مهمی را ایفا می کند. در کنسرت و تئاتر و فیلم و نمایش آنچه ما روی صحنه می بینیم در حقیقت نتیجه زحمت فردی است به نام طراح صحنه.

برای اینکه در مورد این مسئله یعنی طراحی صحنه و اهمیتش بیشتر بدانید، یلووال مدیا این مقاله را برای شما در نظر گرفته است.

چرا طراحی صحنه مهم است

هرچند نام صحنه که می آید بیشتر از هر چیزی ذهنمان سمت تئاتر و فیلم و کنسرت می رود اما اگر کمی موشکافانه تر به قضیه نگاه کنیم می بینیم همه تصاویری که در طی روز می بینیم، از خانه دوستی که برای بار اول به آنجا می رویم گرفته تا محیط کافه ای که دوستش داریم و دلمان می خواهد پاتوقمان شود، همه و همه دارند نمونه ای از یک طراحی صحنه را به نمایش می گذارند.

حالا اینکه صحنه کدام خانه یا کافه با سلیقه ما و اصول درست طراحی خوانایی دارد بماند. اما طراحی صحنه مهم است و حتماً بیشتر از آن چیزی که فکرش را بکنیم در حال و ذهن و روحیات ما تاثیر دارد.

طراح صحنه کیست؟

شاید بشود به مختصر این طور گفت:” شخصی که یک اثر هنری مکتوب را به تصویر تبدیل می کند.”

البته که در این مسیر طراح صحنه باید مطابق میل و نظر کارگردان قدم بردارد چراکه مولف هر اثر در نهایت کارگردان کار است اما خالق اصلی فضای بصری همان طراح صحنه خواهد بود.

طراح صحنه بر تمام مراحل آماده شدن صحنه و لباس‌ها نظارت می‌کند و اطلاعات لازم را در اختیار دستاندرکاران این بخش‌ها، قرار می‌دهد.

لازم است برای طراح صحنه شدن پشت غول کنکور بمانیم و بعد به دانشگاه برویم؟

بله. اگر دلتان می خواهد در تئاتر یا سینما یا هر صحنه ی دیگری به عنوان طراح از شما دعوت به همکاری بشود بهتر است کنکور هنر بدهید و وارد رشته طراحی صحنه شوید اما بدانید که بعد از قبولی در آزمون کتبی یک آزمون عملی هم انتظارتان را می کشد.

اگر از یلواوال مدیا بپرسید اصلی ترین استعداد و مهارت لازم برای تحصیل در این رشته چیست ما می گوییم:”خلاقیت” چرا که طراحی در هر زمینه ای بیش از هرچیزی خلاقیت می طلبد.

درآمد و بازار کار طراحی صحنه: صرفا مهارت یا مهارت و شانس همزمان؟

این را در نظر داشته باشید که شما به عنوان یک طراح صحنه زیرشاخه هنر فعالیت می کنید و کارهای هنری اغلب درآمد بالایی ندارند. همچنین در گوشه ذهنتان داشته باشید که کار در این شغل به موقعیت های سینمایی و یا تئاتر و صحنه ای بستگی دارد که ممکن است برای شما پیش بیاید یا نه. پس کمی هم به شانس خود رجوع کنید و دعا کنید با آشنایی با یک تیم حرفه ای موقعیت شغلی و به تبع آن درآمدتان تکانی بخورد.

طراحی صحنه در تئاتر

طراحی صحنه در تئاتر محدودیت هایی دارد که کار را کمی دشوار می کند. از این رو طراح صحنه باید چند نکته را در نظر بگیرد:

اول؛ کار این است که طراح صحنه متن نمایش را یک نفس بخواند و صحنه را تجسم کند، چرا که بیننده هم قرار است نمایش را یک نفس ببیند و بعد برای بار دوم با توجه به نیازهای حسی و فیزیکی متن را بررسی کند.

دوم؛ برای شروع کار بهتر است خلاصه نویسی و بعد الگوبرداری انجام دهد.

سوم؛ حالا باید الگوی آماده شده به گروه نمایش داده شود تا با توجه به نظر باقی افراد الگوها تغییر و اصلاح شود. طراحی صحنه یک کار گروهی است و نمی شود به نظر یک نفر  اکتفا کرد.

چهار؛ بعد از آنکه طراح صحنه به همراه تیمش به یک طرح واحد و قطعی رسید باید طرح را بکشد. یکی از آفت های این مرحله ایده آل گرایی و رسیدن به طرحی بدون نقص است. اگر شما هم ایده آل گرا هستید دست از این اخلاق بردارید و طرح اولیه را بکشید و مطمئن باشید در مسیر، فرصت کافی برای تکمیل و بهبود طرحتان خواهید داشت.

پنج؛ حالا متر را بردارید و طرحتان را با فضایی که در اختیار دارید مطابقت دهید. داشتن یک طرح رنگ آمیزی شده با معیارهای درست و دقیق بسیار کمک کننده است.

شش: تمرین بازیگران که شروع شد عقب ننشینید. اتفاقاً الان زمان آن است که طراحی تان را محک بزنید و نقص هایش را برطرف کنید.

هفت؛ شب افتتاحیه نمایش استرس نداشته باشید اما دقت چرا. تا می توانید قبل از شروع اجرا دقتتان را به کار گیرید تا بتوانید یک بار دیگر صحنه را بررسی کنید و بعد از افتتاحیه با خیال راحت بنشینید و از دیدن نمایشی که زیبایی های بصریش حاصل خلاقیت خودتان بوده نهایت لذت را ببرید.

طراحی صحنه در فیلم

تا به حال فیلمی را دیده اید که خودش تمام شود اما صحنه هایش از پیش چشمانتان کمرنگ نشود؟ یلووال مدیا فیلم “ماهی ها عاشق می شوند” به کارگردانی “علی رفیعی” را به شما پیشنهاد می دهد. داستان در یک آشپزخانه در گیلان روایت می شد. مطمئنم شما هرچقدر هم بدغذا باشید باز نمی توانید موقع دیدن این فیلم از تماشای آشپزخانه کوچک آتیه و تنوع رنگ و طعمش محظوظ نشوید. این فیلم در بیست و سومین جشنواره فیلم فجر جوایز زیادی برد از جمله جایزه بهترین طراحی صحنه.

برای اینکه از طراحی صحنه فیلم چیزهای بیشتری دستگیرمان شود به همراه تیم تحریریه ی یلووال مدیا به  بهترین فیلم های اسکار سری زدیم و به نتایج جالبی رسیدیم. مثلا اینکه فیلم “انگل” ساخته “بونگ جون هو”که برنده ی اسکار 2020 بوده چگونه طراحی شده است. فکر کنید طراح صحنه برای اینکه بتواند به درستی از پس طراحی این فیلم برآید مدت ها به شهرهای خالی از سکنه سر می زده و خانه و کوچه ای را که می خواسته طراحی کند تصور می کرده. او در خیالش به همین مقدار بسنده نکرده و حتی برای تمام همسایه های خیالی خانواده یا اصلی فیلم  هم داستانهایی خلق می کند که همان داستان ها به طراحی کوچه کمک می کند. حالا بهتر می شود فهمید تا چه اندازه ای داشتن خلاقیت در طراحی صحنه مهم است و چه اندازه طراحی صحنه خوب می تواند به دیده شدن بهتر فیلم کمک کند. تا رسیدن به جایزه جشنواره فجر و رسیدن به اسکار.