چگونه می توان از عکاسان مطرح دنیا عکاسی آموخت

عکاس بودن یا عکس گرفتن مساله این است!

همه ی اعضای خانواده به ترتیب سن کنار هم ایستاده اند، پدر و مادر و فرزندان. کوچکترین فرزند خانواده در آغوش پدر است و عکاس تلاش می کند توجه او را به دوبین جلب کند. باقی بچه ها کاملا صاف ایستاده و مستقیم به دوربین نگاه می کنند و مراقب هستند که به هیچ وجه پلک نزنند. سر عکاس داخل محفظه ی پارچه ای مشکی رنگ فرو میرود و با شمارش یک دو سه، نور فلاش دوربین لحظه ای اتاق نسبتا تاریک را روشن می کند. و تمام. قبل از چاپ شدن عکس هیچ راهی نیست که بفهمند لحظه ی فشرده شدن شاتر دوربین چشمانشان باز بوده یا بسته، لبخندشان به اندازه ی کافی بوده یا عبوس افتاده اند. و این لحظات جز خاطرات مشترک تمام خانواده هایی است که چیزی حدود پنجاه سال قبل می خواستند عکسی از خود به یادگار در آلبوم داشته باشند. مراجعه به آتلیه، گرفتن عکس و انتظار برای چاپ شدن آن.

حتی کمتر از بیست سال قبل هم برای تبدیل شدن به یک عکاس حرفه ای، داشتن یک دوربین خوب و دانش لازم در مورد اصول عکاسی ضرورری بود. ولی امروز، با رشد تعداد لنزهای دوربین پشت گوشی های موبایل و حجم عظیم کلماتی نظیر رزولوشن، دریچه دیافراگم و تعداد پیکسل ها که تحت عنوان قابلیت های گوشی می شنویم گرفتن عکس های خوش رنگ و لعاب کار سختی نیست. اما آیا عکاسی حرفه ای با داشتن یک دوربین خوب و گران قیمت و داشتن اطلاعات اولیه در مورد کادر بندی و نور و رنگ عملی است؟ بیل برنت، عکاس و فوتوژورنالیست مشهور سده ی بیستم معتقد بوده است که ” اگر درتلاش برای گرفتن عکس های عالی هستید، آثار اساتید عکاسی را مطالعه کنید”. بدون شک دانستن تاریخچه ی این هنر و شناخت کسانی که به رشد و پیشرفت آن کمک کرده اند شما را به عکاس بهتری تبدیل خواهد کرد. شنیدن زاویه ی نگاه عکاس های مشهور خبری، جنگی، مستند و حتی مد به سوژه و دلیل و روش انتخاب آن ها می تواند به شما کمک کند که بفهمید چه فاکتورهایی عکس های شما را عالی می کنند. کافی است در یوتیوب کلید واژه های مربوط به عکاس ها را جستجو کنید تا با تعداد زیادی از مستندها و گفتگوهای اختصاصی با عکاس های مشهور در سرتاسر جهان زوبه رو شوید. مستندهایی که هرکدام می توانند برای شناخت بهتر و عمیق تر دنیای عکاسی به شما کمک شایانی کنند. در ادامه ی این مقاله، بخشی از این گفتگوها را با هم مرور می کنیم. پس برای برای آموختن رموز عکاسی حرفه ای از نگاه مشهورترین عکاسان دنیا با یلووال مدیا همراه باشید.

عکس خبری یا روایت تصویری زندگی روزمره یک جامعه

این جمله تعبیر رضا دقتی، عکاس خبری معاصر ایرانی از عکس خبری است. زمانی که از شروع علاقه اش به عکاسی و ثبت صحنه هایی می کوید که تصور می کند باقی مردم نمیبینند می گوید “پسر بچه ی فقیری جلوی در مدرسه ایستاده بود و داشت گریه می کرد که بهش اجازه بدن فقط بیاد داخل کلاس ها رو ببینه و باقی بچه ها داشتن کتکش میزدن و مسخره اش می کردن. اونجا و اون لحظه دلم خواست که این صحنه رو ثبت کنم، گرچه هنوز با وسیله ای به اسم دوربین آشنا نبودم. فقط دلم میخواست یه جوری مثلا این صحنه رو نقاشی کنم و به همه نشون بدم. احساس می کردم بقیه این چیزی که من دارم می بینم رو نمیبینن” . به عقیده ی دقتی، عکاس بودن یعنی داشتن شناخت از قابی که در حال ثبت آن هستید. آن چیزی که داخل کادر قرار می دهیم باید روی آدم ها تاثیر بگذارد. رضا دقتی معتقد است تفاوت کسی که عکاس است و کسی که عکس می گیرد، مانند تفاوت ساز حسین علیزاده با هزاران نفر دیگری است که سه تار در دست می گیرند. شاید از نظر تکنیک حتی بهتر هم باشند، اما دل آدم را نمیلرزانند.

عکاسی جنگ و نترسیدن از ترس ها

“گاهی اوقات با خودت میگی به خدا من غلط کردم، این دیگه آخرین باریه که این طرف ها میام. ولی بعد ده دقیقه که تموم میشه میگی بازم میرم، بازم میرم. مثل یه آدم معتادی، هی میخوای بیشتر و بیشتر پیش بری و ببینی و عکاسی کنی”. این ها سخنان آلفرد یعقوب زاده، عکاس جنگی مشهور ایرانی است. عمده ی فعالیت‌های حرفه‌ای این عکاس به ثبت رویدادهای جنگ داخلی لبنان و جنگ افغانستان از سال ۱۹۸۶ تا سقوط طالبان اختصاص دارد. وی ۱۳ سال در میان مبارزان فلسطینی علیه اسرائیل عکاسی کرده ‌است. به عقیده ی یعقوب زاده، برای تبدیل شدن به یک عکاس جنگی موفق نباید از ترس ترسید، باید بر آن غلبه کرد. جمله ای که در عین سادگی کل مفهوم عکاسی از جنگ را در بر دارد.

عکاسی خیابانی یا نمایاندن چیزی که نمی‌توان دید

جان فری (John Free) عکاس خیابانی مشهور آمریکایی، اعتقاد دارد که عکاسی خبری، عکاسی اجتماعی و عکاسی خیابانی جز مهم ترین و دشوارترین شاخه های عکاسی هستند. چون شما در عکاسی خیابانی، باید بدون هیچ توضیح، زیرنویس و ژستی احساس خود را از سوژه به بیننده منتقل کنید و در واقع چیزی را که دیده نمی شود به بیننده نشان دهید. در ادامه همراه یلووال مدیا باشید تا بفهمیم توصیه ی جان فری برای تحقق این امر چه چیزی است.

جان در پاسخ خبرنگار که از او درباره ی روند کارش از جایی که ابتدا وارد خیابان می‌شود تا زمانی که عکس نهایی و چاپ‌شده را به نمایش می‌گذارد می پرسد پاسخ می دهد :” مطالعه، مطالعه، مطالعه، تمرین، تمرین، تمرین. فهمیده‌ام که بیشتر عکاسان به سختی کار نمی‌کنند و هیچ مطالعه ای در این زمینه ندارند. من هر روز با کنترل دستی دوربین و کنترل‌های ذهنی که در مغزم است، تمرین می‌کنم. فقط زمانی یک عکاس می‌تواند دقیقاً دکمه‌ی شاتر را فشار دهد که مغزش دستور دهد که دیدگاه شخصی و منحصربه‌فرد او می‌تواند در عکس جاری شود. هنگامی که وضعیت یا سوژه ‌ای پیدا می‌کنم، سعی می‌کنم آنچه را که می‌تواند به من ارائه دهد سریع درک کنم، در این صورت است که می‌توانم ارزش جزییات، عناصر و عواملی که همیشه در یک موضوع حضور دارند را شناخته و درک کنم. گنجاندن یا حذف مناسب برخی جزییات می‌تواند به افزایش قدرت مرکز توجه عکس کمک کند.”

عکاسی مستند با الهام گرفتن از هنر نقاشی

ویلیام آلبرت آلارد، عکاس مستند معروف آمریکایی، اعتقاد دارد که در جهان امروز تبدیل شدن به یک عکاس معروف مستند کار سختی است، زیرا در مقایسه با سال 1964 که وارد تیم نشنال جئوگرافی شد، امروزه تعداد مجلاتی که منتشر می شوند و از عکاس های مستند خوب استفاده می کنند کاهش یافته است و در عین حال تعداد عکاسان واقعاً خوب زیاد شده است. بناابراین انجام کاری که او مدت ها پیش انجام داده است بسیار سخت تر شده اما غیر ممکن نیست.

توصیه ی آلارد به شاگردانش که علاقه مند هستند به عکاس های مشهور و دائمی نشنال جئوگرافیک تبدیل شوند این است که اگر این همان چیزی است که می‌خواهید بشوید، باید آن را واقعاً از صمیم قلب بخواهید و خود را وقف تقویت چشم ها و پیشرفت توانایی‌های عکاسی خود به بهترین شکل ممکن کنید. نگران بهتر بودن از هر کسی که شخصاً می شناسید یا کار او را تحسین می کنید نباشید. فقط سعی کنید فردا بهتر از دیروز باشید. شما بیشتر از اینکه در رقابت با دیگران باشید با خودتان رقابت می کنید. سرسخت ترین منتقد خود باشید. فراتر از آن، اگر قصد دارید یک عکاس مستند عالی شوید، پیشنهاد می‌کنم تمام وقت خود را صرف نگاه کردن به کارهای عکاسان دیگر نکنید، بلکه به آثار هنرمندان دیگر، به ویژه نقاشان در طول قرون  نگاه کنید. ببینید چگونه آنها فضا را می گیرند و آن را تقسیم می کنند. چگونه توجه شما را با استفاده از یک فضای مشخص جلب می کنند. نحوه چیدمان تصاویرتان چیزی است که شما را از دیگران جدا می‌کند.

تبدیل شدن به عکاس حرفه ای با تمرین و تربیت چشم

همانطور که در این مقاله ی یلووال مدیا خوانید، آنچه از مجموع صحبت های عکاس های مشهور ایران و جهان استنباط می شود، تبدیل شدن به یک عکاس مشهور و برجسته، بیشتر از هر چیزی نیازمند تمرین، مطالعه و تربیت چشم است. بدون شک این روزها با در دسترس بودن ابزارهای عکاسی و ویرایش عکس پیشرفته، گرفتن عکس های زیبا با قاب بندی خوب و رنگ های چشم نواز کار سختی نیست، ولی انتقال مفهوم عکس و احساس عکاس و اثر گذاری بر مخاطب، همان هنری است که با تمرین و ممارست و مطالعه ی آثار بزرگان این عرصه به دست می آید.