از خلق کننده‌های پشت دوربین تا ستاره‌های سینما

بسیاری از بازیگران در سالهای فعالیت خود، توانمندی در فعالیت های چندجانبه را در خود جستند و دست به کارهای مختلفی از جمله کارگردانی، تهیه کنندگی و نوشتن فیلمنامه زدند و چه بسا کسانی که این تغییر مسیر را چنان خوش داشتند که پشت دوربین ماندند و جهان درونی خودشان را به تصویر کشیدند. در این نوشتار یلووال مدیا نگاهی داریم به بازیگرانی که خواستند کارگردان باشند و جهانیان هم سخت پسندیدند و استقبال کردند.

شان پن

اهل فیلم و سینما شان پن را با فیلم “من سم هستم” یا “راه رفتن مرد مرده” به یاد می‌آورند چرا که در دو نقش سم و متیو پانسلت چنان درخشید که به ستاره تبدیل شد و برای هر دو فیلم نامزد دریافت جایزه اسکار شد.

در همین هنگام شان پن خدمات کارگردانی فیلم بلند را با فیلم جنایی دونده هندی آغاز کرد، و پس از آن فیلم نگهبان گذرگاه را با بازی جک نیکلسون روی پرده سینما برد که با فروش قابل توجه گیشه روبرو شد. سومین فیلم خود را دوباره با بازی جک نیکلسون، به نام قول ساخت که دیدگاه مثبت منتقدین را به همراه داشت.

در سال 2003 شان پن در فیلم جنایی 21 گرم به کارگردانی الخاندرو گونسالس بازی کرد و پس از مورد اقبال قرار گرفتن فیلم و دست یافتن به جایزه بهترین بازیگر مرد در جشنواره فیلم ونیز؛ او را هنوز به بازیگری برجسته می‌شناختند تا این که در سال 2007 با ساخت فیلم طبیعت وحشی، جامعه‌ی جهانیِ سینما به او در جایگاه کارگردانی به دیده‌ی تحسین نگریست و نامزد دو جایزه اسکار شد.

بن افلک

بن افلک هرچند از کودکی هنر بازیگری را شروع کرد اما شهرتش را پس از نوشتن فیلمنامه‌ی ویل هانتینگ خوب به دست آورد. پس از بازی در فیلم‌های استودیویی معروفی مانند آرماگدون و بازی‌های گوزن قطبی در بازیگری بیشتر مطرح شد و با نقش‌آفرینی در فیلم هالیوودلند در ژانر نئونوآر خود را موفق‌تر نشان داد.

در سال 2007 اولین فیلمش را به نویسندگی خود به نام “رفته عزیزم رفته” کارگردانی کرد که با استقبال خوبی هم روبرو شد. او در سال 2012 برای فیلم آرگو اسکار بهترین فیلم را دریافت کرد. او با بازی در فیلم دختر گمشده دوباره خود را به هوادارن بازیگری‌اش یادآوری کرد.

سیلوستر استالونه

ایرانی‌ها سیلوستر استالونه را به نام راکی می‌شناسند. دهه‌ی پنجاه و شصت شمسی یکی از جذاب‌ترین و پرتکرارترین سرگرمی‌ها برای جوان ایرانی دیدن مجموعه سینمایی راکی بود. فیلمی که در جامعه جهانی سینما طوری مورد اقبال قرار گرفت که در فهرست ملی ثبت فیلم به ثبت رسید.

استالونه شبی با دین بوکس محمدعلی کلی به ایده‌ی نوشتن راکی رسید و پس از کلنجار رفتن بسیار با کارگردان نقش راکی را از آن خود کرد. سیلوستر استالونه کارگردانی را از سال 1978 با فیلم کوچه بهشت در حالی که فیلمنامه‌نویس و هنرپیشه اول فیلم بود، آغاز کرد. پس از آن راکی دو، راکی سه، راکی چهار و راکی شش را کارگردانی کرد. او که یک بدنساز است در هفتاد و چهار سالگی در دو فیلم اکشن آخرین خون و نقشه‌ی فرار بازی کرد.

وودی آلن

وودی آلن عزیز قبل از هرچیز نویسنده است؛ و حضور در عرصه‌ی نمایش را با نوشتن آغاز کرد و بعد به فکر بازیگری و کارگردانی افتاد. اولین فیلمی که او هم نویسنده و هم بازیگر بود به سال 1965 برمی‌گردد فیلمی به نام “تازه چه خبر پوسی‌کت؟” و یک سال بعد توان بر عهده گرفتن کارگردانی و بازیگری و نوشتن فیلمنامه را در خود دید و در فیلم چه خبر تایگر لی لی بازی کرد؛ و تا سال 2018 از هیچ‌کدام از این سه کار دست نکشید و در بیشتر پروژه‌های سینمایی‌اش هر سه مسئولیت را برعهده گرفت.

اورسن ولز

در بیست و پنج سالگی اولین فیلم خود یعنی همشهری کین را بازی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی کرد؛ و اتفاقا همان فیلم جز صد فیلم برتر تاریخ سینما و ولز جزو ده کارگردان برتر اروپایی در طول تاریخ محسوب می‌شود. پس از آن ولز هرچند توسط استودیوهای بزرگ رانده شد اما بازیگری پولساز بود.

او سومین فردی است که جایزه‌ی یک عمر فعالیت هنری را از بنیاد فیلم آمریکا دریافت کرده است. او بعد از همشهری کین، دوازده فیلم را کارگردانی کرد که آخرین فیلمش، سوی دیگر باد بود که پایان خدمات فیلمسازی به پس از مرگ ولز انجامید. کارنامه‌ی بازیگری اورسن ولز بسیار پربارتر از کارگردانی اوست. از پربیننده‌ترین فیلمهایی که او بازی کرده از سوی مخاطبان سایت آی‌ام‌دی‌بی می‌توان از فیلمهای نشانی از شر، مرد سوم و بانویی از شانگهای نام برد.

رابرت ردفورد

رابرت ردفورد یکی از صد نفری است که در لیست تاثیرگذارترین افراد جهان نام برده می‌شود. او فعالیت خود را به عنوان کارگردان با ساخت فیلم مردم معمولی آغاز کرد که به نظر می‌آید او از زندگی خودش الهام گرفته است. در نهایت جایزه اسکار بهترین فیلم و جایزه اسکار بهترین کارگردانی به فیلمش تعلق گرفت. و سومین فیلمی که کارگردانی کرد رودخانه‌ای که از آن می‌گذرد در آن فیلم همبازی برت پیت شد و موفق به دریافت جایزه اسکار شد. کارنامه‌ی بازیگری او پر است از فیلم‌هایی که نقد مثبت داشته و مورد استقبال گیشه قرار گرفته‌اند.

کنت برانا

کنت برانا بازیگر و فیلمساز بریتانیایی است. در سال 2020 کنت برانا به عنوان یکی از بزرگترین بازیگران سینمایی ایرلند انتخاب شد. در اوایل دهه 2000 هیچ کارگردانی به اندازه کنت برانا در اقتباسهای آزادانه و ماندگار از آثار شکسپیر موفق نبود. گرچه برانا فعالیت‌های متفاوت دیگری هم در حوزه بازیگری و کارگردانی داشته اما واقعیت این است که قلب هنر او با اقتباس‌هایش از شکسپیر عجین شده؛ جایی که در آن شاهد ترکیبی بی‌نقص از هنرهای بازیگری و کارگردانی او هم بوده‌ایم. برانا به‌تازگی با ساخت فیلم سینمایی «همه‌چیز حقیقت دارد» که خود در آن نقش شکسپیر را بازی می‌کند اشتیاق بی‌حد و اندازه‌اش به این نمایش‌نامه‌نویس برجسته را بیش از پیش نشان داد.

کلینتون ایستوود

کلینت ایستوود بازیگر و کارگردان آمریکایی شهرت جهانی اش در بازیگری را با بازی در سه‌گانه دلار سر جو لئونه بدست آورد. او در کارگردانی همپای بازیگری موفق بود و در برای دو فیلم نابخشوده و عزیز میلیون دلاری در حالی که نامزد دریافت جایزه بهترین بازیگر شده بود، برنده جایزه اسکار بهترین کارگردانی و بهترین تهیه کنندگی و بهترین فیلم شد.

ژاک تاتی

ژاک تاتی خالق یکی از به یاد ماندنی ترین شخصیت های کمدی است. موسیو اولو که مردی خوش نیت، ساده و دست پا چلفتی است با مدل متفاوت راه رفتنش محبوب مردم بود. تاتی از این جهت شناخته‌شده بود که جهانی مدرن پر از شیطنت و سردرگمی پر از بروکرات‌ها و ماموران پلیس می‌سازد. موسیو اولو شخصیتی بود که بعضی رفتارهایش را از چارلی چاپلین الهام گرفته بود و در جهانی حضور داشت که به آثار باستر کیتون بی‌شباهت نبود اما فیلم‌های تاتی و بازی او در آن‌ها چنان متمایز و برجسته بود که به تنهایی یک جهان منحصربه‌فرد ماندگار را خلق کرده است. این جهان نوعی بازنمایی مدرن و عجیب از دنیایی بود که غرق در مشغله و انسدادهای مختلف است. او جهان پیچیده سینمایی‌اش را از طریق خلاقیت‌های شگفت‌آور خود در فیلم‌هایی چون «زنگ تفریح» ، «تعطیلات موسیو اولو» و «دایی من» آفرید.

لارنس الیویه

لارنس الیویه به‌عنوان بهترین بازیگری که تا به حال آثار شکسپیر را اجرا کرده معروف بود اما نمی‌توان از عملکرد او به‌عنوان کارگردان هم چشم‌پوشی کرد. الیویه با ساخت «هنری پنجم» که در سال ۱۹۴۴ نزدیک به پایان جنگ جهانی دوم منتشر شد و او در آن نقش اصلی را برعهده داشت موفق شد اولین اقتباس سینمایی از آثار شکسپیر را روی پرده ببرد که از نظر تجاری هم کامیاب بود. این فیلم سینمایی در کنار یک اثر بسیار موفق دیگر یعنی «هملت» که برای بسیاری اقتباس اصلی سینمایی این نمایشنامه در نظر گرفته می‌شود الیویه را به شهرت رساند.