سینمای فانتزی و بررسی سیر تکاملی آن

سینمای فانتزی را می‌توان یکی از اولین ژانرهای سینمای حرفه ای دانست. در اوایل دهه 1980، افرادی مثل برادران لومیر و کارمندان توماس ادیسون دست به ساخت صحنه‌هایی زدند که برداشتی از زندگی واقعی بود و محتوای هنری کمی داشت.

اما بعد از آن افرادی با الهام از آن‌ها پا را فراتر گذاشته و دست به خلق صحنه‌هایی زدند که بیش از واقعیت را روایت می‌کرد و ما در این مطلب از یلووال مدیا نگاهی می‌اندازیم به روند تکامل این مسیر.

شروع سینمای فانتزی با آلیس گی بلاش

شاید شروع سینمای فانتزی در سال 1985 توسط آلیس گی با الهام از طرح لومیر باشد. او به این فکر افتاد تا فیلم‌هایی بسازد که قراتر از واقعیت باشد، او به فکر ساخت «هنر» بود.

در سال 1986 آلیس گی بلاش، کارگردان فرانسوی فیلم صامت «افسانه‌ی کلم‌ها و رزها» را ساخت که به عنوان اولین فیلم روایی جهان یاد می‌شود. او با این فیلم ساده توانست برای اولین بار ارتباط بیننده را با دنیای واقعی قطع کند و به دنیایی برساند که خودش خلق کرده است.

ادامه ژانر فانتزی در سینما با ژرژ ملی‌یس

آلیس تنها هنرمندی نبود که زندگی هنری‌اش تحت تأثیر برادران لومیر قرار گرفت.

بعد از او ژرژ ملیس که  شعبده باز و بازیگر تئاتر بود با دیدن طرح های لومیر در دسامبر 1895 متحول شد  و در همان سال اول فعالیت جدی هنری خود، 78 فیلم ساخت که از این بین تنها 6 فیلم باقی مانده است.

«قلعه‌ی اشباح» ماندگارترین فیلم  او در این لیست است که اولین فیلم ترسناک تاریخ سینما هم هست.

فریتس لانگ؛ بهترین فیلم ساز سینمای فانتزی قرن بیستم

فریتس لانگ آلمانی شاید بهترین کارگردان این ژانر در اوایل قرن بیستم باشد. او شاهکارهای فانتزی، علمی-تخیلی و نوآر زیادی خلق کرد که از این بین می‌توان به فیلم «سرنوشت» اشاره کرد.

این فیلم در سال 1921  بر اساس یک افسانه‌ی قدیمی هندی ساخته شد.

فریتس لانگ توانست الهام‌بخش بسیاری از کارگردانانی باشد که نگاهی متفاوت داشتند، مانند: آلفرد هیچکاک، رائول والش و لوئیس بونوئل.

روبرت وینه؛ سازنده فیلم فانتزی مطب دکتر کالیگاری

یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای فیلم فانتزی در آلمان، فیلم « مطب دکتر کالیگاری» است.

این فیلم که در سال 1920 ساخته شده است، از خوابگردها و قتل های مرموز می گوید و مجموعه‌ها و نماهای تیره، تحریف‌شده، زاویه‌دار و اکسپرسیونیسم آلمانی را تعریف می‌کند.

در حقیقت روبرت وینه در این فیلم مسیری را دنبال کرد که آلیس گی بلاش در سال 1896 شروع کرد.

«مطب دکتر کالیگاری» دنیایی بود که فقط در رویاهای ناگفته می توانست وجود داشته باشد و فقط می توانست در رسانه فیلم بیان شود.

عصر طلایی فانتزی هالیوود

فیلم‌های فانتزی از موفق‌ترین فیلم‌های اوایل دوران صداگذاری هالیوود بودند و حتی اگر فیلم‎‌بین‌های مدرن چشم خود را روی «دزد بغداد» و «افق گمشده» ببندند، امکان ندارد بتوانند موفقیت چشم‌گیر فیلم «جادوگر شهر از» را نادیده بگیرند.

فیلمی که نه تنها به عنوان مهم‌ترین فیلم فانتزی شناخته شده است،که یکی از مهم‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما در نظر گرفته می‌شود و طبق آماری که در سال 2018 توسط دانشگاه تورین منتشر شد، «جادوگر شهر اوز» تأثیرگذارترین فیلم تمام دوران است و پس از آن فیلم‌های «جنگ ستارگان» و «روانی» قرار گرفته است.

همچنین هالیوود کلاسیک چندین فانتزی عاشقانه موفق را به نمایش درآورد که می‌توان به «این زندگی شگفت‌انگیز»، «زن اسقف» و «معجزه در خیابان سی و چهارم» اشاره کرد.

والت دیزنی

در قرن بیستم، گفتگوی مردم درباره‌ی فیلم‌های افسانه‌ای ژانر فانتزی، با صحبت در مورد دیزنی آمیخته شده بود.

اولین انیمیشن فانتزی این استودیو «سفید برفی و هفت کوتوله» بود که در سال 1937 منتشر شد. این انیمیشن موفقیت بزرگی بود. رکورد فروش بلیت را شکست و به مدت 9 سال این موقعیت را حفظ کرد و همچنان در رتبه هشتم ازده فیلم برتر قرار دارد.

دیزنی سه سال بعد این موفقیت را با پینوکیو ادامه داد و همواره موفقیت دیزنی در زمینه فانتزی فراتر از انیمیشن های کلاسیک تحسین شده‌ی آن بود.

روندی نو در ژانر فانتزی با استودیو جیبلی

هرچند استودیوهای دیگر تشویق شدند تا فیلم‌های فانتزی برای بچه‌ها منتشر کنند و امیدوار بودند که بخشی از جادوی دیزنی را به تصویر بکشند، اما هیچ کدام به این موفقیت نرسیدند. از این بین فقط استودیو جیبلی توانست حرفی برای گفتن داشته باشد.

کارگردان مشهور ژانر فانتزی، هایائو میازاکی این استودیو را در سال 1985 تأسیس کرد.

میازاکی چندین مورد از بزرگترین آثار فانتزی استودیو را از جمله «همسایه‌ی من توتورو» و «شهر اشباح» کارگردانی کرد.

در فیلم‌های او مثل فیلم‌های دیزنی، شخصیت‌ها به «آدم‌های خوب» و «آدم‌های بد» تفکیک نمیشوند بلکه داستان‌هایی روایت می‌شود که بر زندگی عاطفی پیچیده قهرمان‌هایشان تمرکز دارد.

کمدی فانتزی

این روند در سال 1975 با «مانتی پایتون و جام مقدس» آغاز شد و با فیلم‌هایی مانند «شکارچیان روح» و «عروس شاهزاده» ادامه پیدا کرد و فیلم‌نامه‌نویسان از این فضا برای خلق داستان‌های غیرممکن و در عین حال خنده‌دار استفاده کردند.

سینمای فانتزی از سال 2000 تا کنون

سری فیلم های فانتزی هری پاتر

در اواخر قرن بیستم که دیگر استودیوها انتظار نداشتند سینمای فانتزی درآمد زیادی داشته باشند، دو تا از تأثیرگذارترین فیلم‌های فانتزی تمام دوران به فاصله یک ماه منتشر شدند.

تا پیش از اکران فیلم «هری پاتر و سنگ جادو»، هری پاتر یک پدیده فرهنگی بود. چهار کتاب تا آن زمان منتشر شده بود و باعث شد میلیون‌ها دانش‌آموز به مطالعه بپردازند. اولین فیلم این مجموعه در یک سال 317.6 میلیون دلار در داخل کشور فروش داشت.

مجموعه فیلم‌های «هری پاتر» در نهایت به 8 فیلم رسید که هر کدام به تنهایی یک فیلم پرفروش بود. این اولین مجموعه طولانی دنباله‌ای بود که داستانی پیوسته را روایت می‌کرد و در بین تماشاگران  محبوبیت داشت.

ارباب حلقه‌ها؛ انقلابی در سینمای فانتزی

در دسامبر2001  فیلم «ارباب حلقه‌ها: یاران حلقه» اثر پیتر جکسون، تماشاگرانی را به خود جلب کرد. سه فیلم این سه‌گانه همزمان فیلمبرداری شدند و هرچند اقدامی پرمخاطره بود اما خیلی نتیجه داد و این سه فیلم نزدیک به یک میلیارد دلار در گیشه داخلی فروش داشتند و 17 جایزه اسکار را از آن خود کردند.

موفقیت این دو فیلم باعث شد امید تازه‌ای به استودیوهایی که فیلم فانتزی می‌سازند بخشیده شود.

هرچند درخشش این ژانر از اوایل دهه 2000 تا حدودی کمرنگ شده است، اما سریال آواتارِ جیمز کامرون روز به روز بزرگتر و مفصل‌تر می‌شود.

فیلم‌های خانوادگی انیمیشنی مانند موآنا و کوکو تازه‌های خوبی هستند و  سال‌های آینده بدون شک شاهکارهای جدیدی به نمایش در خواهد آمد که دنباله‌ی مسیر خیال‌انگیز آلیس گای و ژرژ ملیس خواهد بود.

منبع: Filmsranked