نگاهی به طراحی لباس زنان در سریال سرگذشت ندیمه

چگونه لباس ها می توانند انسان را تحقیر کنند

سرگذشت ندیمه در پایتخت دولت توتالیته گیلیاد در ایالت ماساچوست شروع می شود. توتالیتاریسم یعنی تمامیت خواهی؛ یعنی چگونگی انجام هر فعالیت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، خانوادگی و حتی شخصی باید توسط حکومت تایید شود و سرپیچی از آن تبعات سنگینی از مرگ تا زندانی شدن و بیگاری کردن در بر خواهد داشت.

یکی از قواعد توتالیتاریسم همسان سازی است که در دولت گیلیاد یکی از نمودهایش در پوشش کاراکترهای زن دیده می شود. تمامی شهروندان زن که به گروه های مختلفی تقسیم شده اند باید طبق قوانین تعریف شده و الگوی تعیین شده در گیلیاد لباس بپوشند. این همسان سازی از کودکی و دوران مدرسه آغاز می شود و افراد در هنگام شکل گیری هویت، آموزش و تربیت بر اساس معیار الگو را فرا می‌گیرند تا هزینه سرکوب احتمالی بعدی کاهش یابد.

جون آزبورن در یک دیالوگ زنان گیلیاد را سایه های تحریف شده توصیف می کند که این توصیف نشان می دهد چگونه هویت زن ها تحریف و دستکاری شده تا متناسب با رژیم جدید باشند؛ در واقع زن ها از یک فرد به یک شکل تقلیل یافته اند که این نشان دهنده‌ی قدرت تحقیرآمیزی است که لباس ها می توانند به انسانها منتقل کنند و رنگ ها همپای شکل ها کاهش دهنده ی موقعیت زنان در اجتماع گیلیاد هستند. در این نوشتار یلووال مدیا نگاهی داریم به طراحی لباس در سریال سرگذشت ندیمه.

رنگ آبی افسردگی

زنان خانواده های سرشناس گیلیاد با فرمانده های عالی رتبه ازدواج می‌کنند و موظفند لباسی آبی بپوشند. رنگ لباس آن ها حاوی یک پیام است : “ناباروری”. لباس آن ها در محیط خانه و اجتماع لباسی است کاملا پوشیده و بلند اما نسبت به دیگر زنان دیگر آزادی بیشتری برای استفاده کردن از لباس های جانبی مثل کلاه یا کفش ها دارند. رنگ آبی صرفا در تضاد با لباس قرمز ندیمه ها نیست؛ در واقع یک فراخوان دینی است که اشاره به مریم باکره دارد و بر پاکی آن در مورد فرزندشان تاکید دارند.

نکته جالبی که در طراحی لباس همسران فرمانده ها وجود دارد این است که هر چه قدرت آن زن بیشتر باشد لباسی که به تن دارد از سایه بیشتری برخوردار است و تیره تر به نظر می‌آید. به عنوان مثال یکی از شناخته شده ترین همسران یعنی سرنا جوی در تمامی فصل ها سایه ی لباسش تیره‌تر از دیگر همسران است.

در فصل های بعدی سریال لباس پوشیدن سرینا دچار تغییر می‌شود، ناتالی برونفمن طراح لباس سریال سرگذشت ندیمه می گوید: بعد از آن که سرینا همه چیز را از دست می دهد تصمیم می گیرد برای همه چیز بجنگد خواستم شمایل او را از آن پارچه های بلند و روان و افسرده به ظاهری زره‌دار، ساختارمند و لباسی کوتاه تر و چسبان به بدن تغییر دهم.

 رنگ خون

رنگ قرمز که در دولت گیلیاد برای ندیمه ها تعیین شده می تواند نشانه و معانی متعددی داشته باشد؛ مثلا رنگ قرمز با جوانی ندیمه ها و چرخه‌ی قائدگی و خون می تواند مرتبط باشد یا هچنین می تواند نشان دهنده ی اشتیاق و برانگیزاننده ی شهوت باشد. هر کدام از ندیمه ها در خانه‌ی فرمانده ای که سکونت موقت دارند لباس قرمز گشاد و بلند می پوشند و وقتی از خانه بیرون می روند یک شنل قرمز بلند و یک نقاب سفید که از دو طرف صورت را می پوشاند روی سرشان قرار می گیرد همراه با دستکش های بلند و قرمز. رنگ قرمز نشان دهنده ی جایگاه آنها در جامعه است.

از آن جایی که نقش ندیمه ها تامین فرزند برای زوج های رده بالای حکومتی است که توان باروری را از دست داده اند بنابراین سلامتی جسمی ندیمه ها از هر حیص بسیار مورد تاکید دولت است مثلا کفش ندیمه ها برای تولد کودکان بسیار مهم هستند؛ همگی بدون پاشنه و صاف که ستون فقرات را حمایت کنند تا ندیمه ها در دوران بارداری به مشکل برنخورند. نکته مهم این که هیچ ندیمه ای اجازه ی استفاده از لوازم آرایش و زیورآلات را ندارد.

در طراحی لباس ندیمه ها نقاب ها بسیار مهم هستند زیرا تنها پوشاننده ای است که به رنگ سفید است. علاوه بر این که بلندی نقاب چهره ی ندیمه ها را می پوشاند و دید محدودی از دو طرف صورت به آن ها ارائه می دهد؛ این را باید اضافه کنیم که سفید رنگی خنثی است و در فرم نقاب که صورت را جدا از بدن نشان می دهد این معنی مستتر است که ندیمه ها برخلاف بدنشان اهمیت ندارند.

بنابراین کاملا نشان می دهد که در طراحی لباس سریال سرگذشت ندیمه چگونه این مورد اذعان شده است که در حکومت های تمامیت خواه از لباس ها به عنوان یک مانع برای کنترل بیشتر استفاده می شود.

رنگ سبز مرده

مارتاها خدمتکاران خانه‌ی فرمانده هان هستند؛ آن‌ها زنانی هستند که یا به طور طبیعی قادر به بارداری نیستند یا به خاطر بالا رفتن سنشان. آنها علاوه بر نگهداری از خانه می توانند از فرزندان دیگران هم مراقبت کنند. لباسهایشان همه یکدست بلند و پنهان کننده ی کل بدن ایشان است همراه با پیش بند و دستمال سرهایی که کل سر و کمی از پیشانی را پوشش می دهد. رنگ لباس آن ها سبزی است مات که تمایل به خاکستری دارد. در فصل های ابتدایی رنگ لباسشان کمرنگ است اما در فصل های بعد با توجه به کنش های بسیار مهمی که برای آزادی دارند رنگ لباس هایشان هم پررنگ تر می شود.

رنگ نظامیان جنگ

کاراکتر عمه ها کسانی هستند که ندیمه ها را برای ورود به خانواده فرمانده ها آموزش می دهند و روی عملکرد آن ها نظارت تام دارند. آن ها مامور تنبیه احتمالی ندیمه ها هم هستند و در صورت پیروی نکردن و همبستر نشدن با فرمانده ها و هر گونه نقض قوانین با ضرب و شتم، سوزاندن و نقص عضو کردنشان مجازات می‌شوند. عمه ها تنها طبقه ای از زنان هستند که در مقایسه با دیگر زنان دارای اختیارات مشخص هستند به طور مثال آن ها تنها گروهی از زنان هستند که اجازه ی خواندن کتاب دارند.

عمه ها مانند دیگر زنان لباس بلند و گشاد و کاملا پوشیده می پوشند، رنگ لباسشان قهوه ای انتخاب شده که نمادی از اقتدار است؛ دقیقا رنگ لباس نظامیان جنگ جهانی اول.

رنگ یاس

در آخرین فصل سریال سرگذشت ندیمه با توجه به گذشت هفت سال از دولت گیلیاد که زنان را به عملکردهای بیولوژیکی تقلیل می‌دهد حالا دختر بچه هایی که قبلا همگی صورتی می پوشیدند وارد مرحله‌ی جدیدی شده و به رنگ و تعریفی جدید نیاز دارند؛ حالا هانا دختر جون آزبورن دوازده ساله است و رنگ یاسی پوشیده، این رنگ یعنی دختربچه‌ها آماده هستند برای گذار از مرحله‌ی دختری به زنانگی.