دوازده نکته در پنجاه سالگی پدرخوانده فیلمی که آموزش فیلم سازی است

پدرخوانده فیلمی برای همیشه

تصور اینکه روی صندلی سینما بنشینی و یکی از محترم ترین فیلم های تاریخ سینما را روی پرده بزرگ سینما ببینی چیزی شبیه سفر در زمان است. همان قدر هیجان انگیز.  حالا پارامونت پیکچرز به یمن تولد پنجاه سالگی “پدرخوانده” خبر از اکران دوباره فیلم در سینماها را داده است.

پدرخوانده یک فیلم درباره ی اسلحه به دستان مافیا نبود، یک فیلم جریان ساز بود به طوری که پیش از آن و بعد از آن با این کیفیت درخشان فیلمی با داستان زندگی خلافکاران و گانگستران ساخته نشد و توانست آل پاچینو را که در آن زمان بازیگر تئاتر بود به آل پاچینو مشهور امروز تبدیل کند و برای مارلون براندو معجزه ای باشد و او را به عصر طلایی خود برگرداند. بعد از پدرخوانده اگر در سینمای چین یک فیلم مافیایی ساخته شد یک پدرخوانده چینی بود، اگر در فرانسه یک فیلم مافیایی ساخته می شد یک پدرخوانده فرانسوی بود فلذا اگر کسی فیلم گانگستری بسازد و ادعا کند روی دست کارگردانی فرانسیس فورد کاپولا نگاهی نیانداخته دروغ گفته است.

حتما فیلم های تاریخ ساز و مهم سینما پشت پرده ی نمایش و لبخند های غرورآمیزشان رازها و حقیقت های زیادی  پنهان است که برای هواداران سینما دانستن این رازها می تواند جذاب باشد که پدر خوانده هم جزء همین قاعده است. همراه با یلووال مدیا چند حقیقت پنهان پدرخوانده را مرور کنیم.

کلاس درسی به استادی کارگردانی فورد کاپولا

پدرخوانده به لحاظ کارگردانی مانند یک کلاس درس است. شاهکار کاپولا هرآن چیزی که از یک فیلم انتظار داریم را در بر می گیرد. او شخصیت پردازی را به خوبی ایفا کرده و توانایی تمام بازیگرانی که انتخاب کرده را می شناسد. تمامی موارد کارگردانی استفاده از تکنیک جهت ایجاد فرم و حفظ ساختار روایی به خوبی در این فیلم رعایت شده است. و او در طول فیلم کاملا به رمان پدرخوانده وفادار بوده است.

بازیگر کج اخلاق هالیوود

مارلون براندو در دهه هفتاد میلادی به بازیگری که سخت می شود با او کار کرد مشهور بود از این رو هیچکس در کمپانی پارامونت تمایل نداشت که او را برای نقش ویتو کورلئونه انتخاب کند. اما کپولا روی انتخاب براندو اصرار داشت و پیشنهادهایی چون آنتونی کویئن، ارنست بورگناین و دنی توماس را از سمت کمپانی رد کرد.

از بازیگری گمنام تا مایکل کورلئونه

درست در زمانی که تیم بازیگری در حال تکمیل شدن بود نقش مایکل کورلئونه معلق مانده بود. نه جک نیکلسون، نه رابرت ردفورد و نه وارن بیتی نقش را نپذیرفته بودند. در نهایت استودیو مجاب می شود که آل پاچینو را برای این نقش انتخاب کند هرچند او در آن سالها بازیگر جوان و گمنام تئاتر بود و فقط تجربه بازی در دو فیلم سینمایی را داشت.

قسمت چهارم پدرخوانده

فرانسیس فورد کاپولا به همراه ماریو پوزو در حال نگارش فیلم نامه چهارمین قسمت پدرخوانده بودند که روایتی از کودکی سانی، فردو و مایکل بود. پوزو در ژانویه سال نود و نه میلادی درگذشت و کاپولا هم پروژه را کنار گذاشت و اعلام کرد بدون دوستش نمی تواند این متن را تکمیل کند.

تمشک طلایی متعلق می گردد به …

بازی ضعیف صوفیا دختر فوردکاپولا صدای منتقدین را در آورده بود جایزه تمشک طلایی بدترین بازیگر زن سال را برای او به همراه آورد.

چهره پردازی مغرور مثل نژاد بولداگ

در روز تست نقش دون کورلئونه مارلون براندو پیشنهاد داد صورت نقشش الهام گرفته و شبیه سگ نژاد بولداگ باشد. بنابراین با گذاشتن پنبه در دهانش خواست منظور و مفهومش را به گروه بهتر بفهماند که خواست او با به موافقت گروه انجامید و در هنگام فیلمبرداری دیک اسمیت گریمور معروف آمریکایی از پروتزی استفاده کرد که فرم لب ها و ادای کلمات هنگام صحبت کردن خشن و مغرور به نظر برسد. بعدها آن پروتز در موزه ای در شهر نیویورک نگهداری شد.

نجات بخشی به نام دون کورلئونه

سالهای پیش از ساخت پدرخوانده فعالیت حرفه ای براندو وارد مرحله سقوط شده بود زیرا دو فیلم پرهزینه ی او در گیشه با شکست روبرو شده بود تا این که در نقش یک دون ایتالیایی در خانواده مافیایی اش به مارلون براندو سابق برگشت تا آن جا که بعدها جک نیکلسون گفت: ما همه فرزندان براندو هستیم.

مافیا بدون مافیا

در سال 1970 یک گروه مافیایی به نام خانواده کولومبو که یکی از پنج خانواده مافیایی در نیویورک بودند از زمان انتشار خبر فیلم به آن اعتراض کردند و در پی آن عوامل فیلم مدعی شدند که چندین بار مورد تهدید قرار گرفته اند. نهایتا در جلسه ایی که آلبرت رودی تهیه کننده فیلم با رئیس خانواده کولومبو داشت آن ها توافق کردند که در صورت بازبینی فیلمنامه و دادن سود نخستین نمایش فیلم در نیویورک به سازمان حقوق مدنی ایتالیایی_آمریکایی ها با ساخت آن موافقت کنند. که بازبینی فیلمنامه نهایتا منجر به حذف کلمه مافیا در فیلم شد.( برای درک بهتر خواننده امروزی از شرایط ملاقات آقای رودی با خانواده کولومبو، یک تهیه کننده را روبروی توماس شلبی رهبر گروه پیکی بلایندرز تصور کنید که قصد دارد درباره یک گروه کولی مافیا فیلم بسازد)

بخت بلند یک گربه خیابانی برای طراحی صحنه

در لحظات اولیه این فیلم شخصیت ویتو با بازی براندو هنگام گفتگو در قرارهای ملاقاتش گربه ایی را در دستش دارد که از وجود این گربه در هیچ جای فیلمنامه نامی برده نشده، کاپولا این گربه ولگرد خاکستری را در اطراف استودیو دیده بود و پیش از آغاز فیلمبرداری آن را به براندو می دهد.

آدابی در بی آدابی براندو

براندو زحمت حفظ کردن دیالوگ را هرگز به خود نمی داد تمامی کلمات ویتو کورلئونه را روی کاغذهای متعدد می نوشت و در هر جا که می توانست جاسازی میکرد، سنجاق شده روی در و دیوار و وسایل و لباس هم بازیگران. براندو این کار را سال ها انجام داده بود و معتقد بود به این شیوه به نقشش نزدیک تر می شود.

قهر آن سال آل پاچینو

در حالی که مدت نقش آل پاچینو در فیلم حتی از مارلون براندو بیشتر بود او نامزد دریافت نقش مکمل مرد شد. پس از نمایش فیلم و عنوان نقش مکمل او ناراحت شد و مراسم اسکار را تحریم کرد.

شاعر نور و تصویر

نقش نور در فیلم پدرخوانده بسیار بیاد ماندنی است. پس از پایان فیلمبرداری پدرخوانده، پارامونت معتقد بود که تصاویر فیلم بیش از حد تاریک از کار درآمده است ولی گوردون ویلیس به عنوان فیلم بردار و کاپولا آن ها را متقاعد کردند که وجود سایه های افراد بسیار مهم و تاثیرگذار است.

گوردون ویلیس شاعر نور است. او با نور مفاهیم و معنایی که می خواهد را به مخاطب القا می کند. نورپردازی فیلم چنان است که انگار به تماشای تابلویی نشسته ایم که به شخصیت های تصویر با نورها و سایه ها معنی پیدا می کنند. ویلیس در تعدادی زیادی از نماها از نور کمی استفاده می کند و برای شخصیت های منفی و مافیایی فیلم نور را از بالا می تاباند به نوعی که در کنار ایجاد فضایی تاریک، صورت این افراد کمتر دیده بشود و به جای دیدن کامل چشم های آن ها تنها دو حفره تاریک نمایان شود که به تاریک کردن شخصیت کمک کند. خصوصا در تعدادی از نماهای مخصوص به براندو و یکی دیگر از سکانس هایی که دوربین به خوبی در آن عمل می کند، سکانس سوقصد به دون ویتو است، این سکانس نخست با یک مدیوم شات شروع شده و بعد شاهد خرید کردن دون کورلئونه در نمای مدیوم لانگ هستیم. سپس دوربین روی پاهای ضاربین می رود و در یک نمای انگل شاهد تیرخوردن دون کورلئونه هستیم که فرم اجرایی این سوقصد بسیار دقیق انجام شده است.

در این پنجاه سالگی مبارک دست ما که به اکران دوباره ی بی کم و کاست و جهانی پدرخوانده نمی رسد. اما یلووال مدیا به شما پیشنهاد می دهد یک بار دیگر این سه گانه ی جذاب را با خیال نشستن در سینماهای بزرگ نیویورک ببینید چرا که پدرخوانده فیلمی است برای همیشه.